─░├žeri─če ge├ž

­čÄ»Ulusal Yapay Zek├ó StratejisiÔÇÖne Dair ├ľnemli Notlar..

Yakla┼č─▒k 2 senedir ├╝zerinde ├žal─▒┼č─▒lan ve dijital ├ža─č─▒n ba┼črollerinden birini ├╝stlenen Yapay Zeka alan─▒nda ├Ân├╝m├╝zdeki 5 y─▒l─▒ kapsayan ├žal─▒┼čmalara y├Ân vermesi beklenen Ulusal Yapay Zek├ó Stratejisi (UYZS) ge├žti─čimiz g├╝n g├Ârkemli bir lansman ile tan─▒t─▒ld─▒­čÄë

UYZS, 11. Kalk─▒nma Plan─▒ ile Cumhurba┼čkanl─▒─č─▒ Y─▒ll─▒k Programlar─▒ do─črultusunda Cumhurba┼čkanl─▒─č─▒ Dijital D├Ân├╝┼č├╝m Ofisi Ba┼čkanl─▒─č─▒ (CBDDO) ile Sanayi ve Teknoloji Bakanl─▒─č─▒ (STB) taraf─▒ndan haz─▒rland─▒.

Hedefi ise, ├ža─ča y├Ân verecek YZ alan─▒nda ulusal anlamda hedeflerin koyulmas─▒, stratejilerin belirlenmesi, ├žal─▒┼čmalar─▒ ortak bir zemine oturtacak tedbirlerin ve bu tedbirleri hayata ge├žirmek ├╝zere olu┼čturulacak y├Âneti┼čim mekanizmas─▒n─▒n olu┼čturulmas─▒..

T├╝m bu hedeflerin belirlenmesi ve deyim yerindeyse yol haritas─▒n─▒n ├žizilmesi i├žin ├Âzel sekt├Ârden, akademiden, STKÔÇÖlardan, kamudan alan─▒nda uzman ki┼čiler ve uluslararas─▒ organizasyon temsilcileri ile fiziki ve ├ževrim i├ži platformlarda g├Âr├╝┼čmelerin y├╝r├╝t├╝lm├╝┼č, ├žal─▒┼čtaylar d├╝zenlenmi┼č ve farkl─▒ disiplinlerdeki alan uzmanlar─▒n─▒n de─čerlendirmelerin al─▒nmas─▒ y├Ân├╝yle olduk├ža umut verici ­čÖî­čĆ╗

UYZS a┼ča─č─▒da listelenen 6 ana b├Âl├╝mden olu┼čmaktad─▒r:

­čôŹ┬áGiri┼č

­čôŹ┬áK├╝resel Geli┼čmeler ve E─čilimler

­čôŹ┬áT├╝rkiyeÔÇÖde Mevcut Durum

­čôŹ┬áYZ De─čerleri ve ─░lkeleri

­čôŹ┬áStratejik ├ľncelikler, Ama├žlar ve Tedbirler

­čôŹ┬áY├Âneti┼čim Mekanizmas─▒

UYZS vizyonu, haz─▒rlan─▒┼č s├╝reci ve stratejik ├Âncelik alanlar─▒n─▒n belirlenmesinde uygulanan y├Ântemleri inceleyen giri┼č b├Âl├╝m├╝nden sonra, yukar─▒da listelenen di─čer 5 ana b├Âl├╝mden ├Ânemli bilgilere birlikte g├Âz atal─▒m..­čĄŚ

ÔÖč´ŞĆ UYZSÔÇÖnin vizyonu

UYZS vizyonu; m├╝reffeh bir T├╝rkiye i├žin ├ževik ve s├╝rd├╝r├╝lebilir YZ ekosistemiyle k├╝resel ├Âl├žekte de─čer ├╝retmek olarak belirlenmi┼čtir ve bu vizyonu hayata ge├žirmek ├╝zere 6 stratejik ├Âncelik etraf─▒nda tasarlanm─▒┼čt─▒r.

┼×ekil 1. Ulusal YZ Stratejisi Vizyonu ve Stratejik ├ľncelikleri
┼×ekil 1. Ulusal YZ Stratejisi Vizyonu ve Stratejik ├ľncelikleri

UYZSÔÇÖde ┼×ekil 1.ÔÇÖde de g├Âsterilen stratejik ├Âncelikler kapsam─▒nda 24 ama├ž ve 119 tedbir belirlenmi┼č ve bunlar─▒n uygulay─▒c─▒ kurumlar─▒n detaylar─▒n─▒ belirleyece─či eylemlerin ├žer├ževesini ├žizece─či ├Âng├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Ayr─▒ca t├╝m bu belirlenen ama├ž ve tedbirlerin, ├╝lkemizin ÔÇťDijital T├╝rkiyeÔÇŁ vizyonu ve ÔÇťMill├« Teknoloji HamlesiÔÇŁ ile uyumlu olacak ┼čekilde kurgulan─▒ld─▒─č─▒n─▒n da alt─▒ ├žizilmektedir.

­čÄČ UYZSÔÇÖnin Haz─▒rlan─▒┼č─▒

UYZS k├╝resel ├Âl├žekte uluslararas─▒ kurulu┼člar─▒n politikalar─▒ ve ├že┼čitli ├╝lkelerin strateji belgeleri, yerel ├Âl├žekte ise ilgili payda┼člar─▒n g├Âr├╝┼č ve katk─▒lar─▒ al─▒narak kat─▒l─▒mc─▒ bir yakla┼č─▒mla haz─▒rlanm─▒┼čt─▒r. Bu ba─člamda faydalan─▒lan kaynaklar ve y├Ântemler:

  • 11. Kalk─▒nma Plan─▒, Bilim, Teknoloji ve Yenilik Politikalar─▒ Kurulu (BTYPK) Kararlar─▒, 2020ÔÇô2023 Ak─▒ll─▒ ┼×ehirler Stratejisi ve Eylem Plan─▒, 2023 E─čitim Vizyonu, vb. ulusal stratejiler ile plan ve programlar incelenmi┼č,
  • T.C. Cumhurba┼čkanl─▒─č─▒ ve ba─čl─▒ 7 kurulu┼č , 16 bakanl─▒k ve bunlara ba─čl─▒ olan 13 kurulu┼č, 38 ├Âzel sekt├Âr, 3 STK, 26 ├╝niversite, farkl─▒ disiplinlerdeki 103 alan uzman─▒ ile g├Âr├╝┼č├╝lm├╝┼č,
  • CBDDO ve STB koordinasyonunda 2 adet ├žal─▒┼čtay d├╝zenlenmi┼č ve 40 kamu kurumu, 38 ├Âzel sekt├Âr kurulu┼ču, 26 ├╝niversite ve 4 STKÔÇÖn─▒n kat─▒l─▒m─▒yla ├╝lkemizin g├╝├žl├╝ ve zay─▒f y├Ânleri ile f─▒rsat ve tehditler belirlenmi┼č,
  • YZ konusunda ulusal ├Âl├žekte ger├žekle┼čtirilen ├žal─▒┼čtay ve 10 farkl─▒ ├žal─▒┼čmaya aktif kat─▒l─▒m sa─članm─▒┼č ve ihtiya├žlar/e─čilimler tespit edilmi┼č,
  • Kamu kurum ve kurulu┼člar─▒n─▒n YZ alan─▒ ile bu alan─▒n sosyoekonomik yap─▒ya etkileri i├žin y├╝r├╝tt├╝─č├╝ ├žal─▒┼čmalar de─čerlendirilmi┼č,
  • Uluslararas─▒ kurulu┼člar─▒n yan─▒ s─▒ra YZ stratejisi haz─▒rlam─▒┼č ├╝lkelerden 4 uzman ile fikir al─▒┼čveri┼či yap─▒lm─▒┼č, uluslararas─▒ kurulu┼člar ve ├Ânde gelen ├╝lkelere ait alan ├žal─▒┼čmalar─▒ ile dan─▒┼čmanl─▒k firmalar─▒ ve d├╝┼č├╝nce kurulu┼člar─▒n─▒n de─čerlendirmeleri analiz edilmi┼č,
  • Teknoloji Geli┼čtirme B├ÂlgeleriÔÇÖnde faaliyet g├Âsteren firmalar ile AR-GE merkezi olan firmalar─▒n YZ ├žal─▒┼čmalar─▒ hakk─▒nda bilgi edinilmek ├╝zere ÔÇťYapay Zek├ó Faaliyet AnketiÔÇŁ d├╝zenlenmi┼č,
  • ├ľzel sekt├Ârde ve giri┼čim ekosistemindeki ├Ârnek uygulamalar ile sekt├Ârel olarak ├ž├Âz├╝lebilecek problemler incelenmi┼čtir.

­čŤá´ŞĆ Stratejik ├ľncelik Alanlar─▒n─▒n Belirlenmesi

UYZSÔÇÖnin haz─▒rlanmas─▒nda ├Ânemli konular─▒n ba┼č─▒nda hi├ž ┼č├╝phesiz stratejik ├Âncelik alanlar─▒n belirlenmesi gelmektedir. Belirlenen alanlar─▒n ├╝lkemizin ulusal politika belgeleri ile uyumlu olmas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra, sekt├Ârel ve tematik stratejilerinde vurgulanan ├Ânceliklerin de dikkate al─▒nm─▒┼č olmas─▒ b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r. Ayr─▒ca yaln─▒zca ulusal ├Âl├žekte bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ ile de─čil, uluslararas─▒ arenada da rekabete dahil olmak ad─▒na uluslararas─▒ kurulu┼člar─▒n YZ alan─▒ndaki e─čilim ve yakla┼č─▒mlar─▒, ├že┼čitli ├╝lkelerin bu alanda haz─▒rlam─▒┼č oldu─ču ulusal strateji belgeleri ile uluslararas─▒ k─▒yaslama ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n ├Âl├ž├╝mleme metodolojilerinin de─čerlendirilmi┼č olmas─▒ da olduk├ža ├Ânemlidir.

Bir├žok ulusal ve uluslararas─▒ rapor alan uzmanlar─▒ taraf─▒ndan incelenmi┼č ve bu raporlarda odaklan─▒lan ve a┼ča─č─▒da listelenen 6 ana etki alan─▒ belirlenmi┼čtir:

  • YZ alan─▒nda ileri becerilere sahip uzmanlar─▒n yeti┼čtirilmesi ve bu ba─člamda e─čitim sisteminin uyumla┼čt─▒r─▒lmas─▒,
  • YZ alan─▒nda AR-GE ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n art─▒r─▒lmas─▒, giri┼čimcili─čin geli┼čtirilmesi, y├╝ksek nitelikli kaliteli veriye ve teknik altyap─▒ya eri┼čimin sa─članmas─▒,
  • YZ alan─▒ i├žin uygun bir etik ve hukuki ├žer├ževe olu┼čturulmas─▒,
  • YZ alan─▒nda uluslararas─▒ i┼č birliklerinin geli┼čtirilmesi,
  • YZÔÇÖnin istihdam ve meslekler ├╝zerindeki etkisinin y├Ânetilmesi,
  • Kurumlar─▒n ve firmalar─▒n YZ uygulamalar─▒yla d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesi.

Bu temel 6 etki alanlar─▒ ile ├╝lkemizin ulusal, sekt├Ârel ve tematik politika ve stratejileri dikkate al─▒narak belirlenen stratejik ├Âncelikler ├žer├ževesinde; ┼×ekil 2ÔÇÖde g├Âsterildi─či gibi oda─č─▒nda ise ÔÇťbeceriÔÇŁ, ÔÇťveriÔÇŁ ve ÔÇťaltyap─▒ÔÇŁ olarak belirlenen ├╝├ž temel YZ yetkinli─či yer alacak ┼čekilde, ÔÇťkurumsal yetkinlikÔÇŁÔÇťstratejik uyumÔÇŁ ve ÔÇťy├Âneti┼čimÔÇŁ boyutlar─▒ etraf─▒nda tasarlanm─▒┼čt─▒r.

┼×ekil 2. Ulusal YZ Stratejisinin Boyutlar─▒

UYZS, firma ve kamu kurumlar─▒ ├Âzelinde olgunla┼čma rotas─▒n─▒n takip edilmesine imk├ón verecek stratejik tedbirleri de stratejik ├Âncelik alanlar kapsam─▒nda grupland─▒rarak tan─▒mlam─▒┼čt─▒r:

­čôŹ YZ Uzmanlar─▒ ve Alanda ─░stihdam

­čôŹ Ara┼čt─▒rma, Giri┼čimcilik ve Yenilik├žilik

­čôŹ Teknik Altyap─▒, Platformlar ve Veri

­čôŹ Sosyoekonomik Yap─▒da Uyum ve D├╝zenlemeler

­čôŹ Uluslararas─▒ ─░┼č Birlikleri

­čôŹ Yap─▒sal ve ─░┼č G├╝c├╝ D├Ân├╝┼č├╝m├╝

­čîĆ K├╝resel Geli┼čmeler ve E─čilimler

UYZSÔÇÖnin bu b├Âl├╝m├╝nde s─▒ras─▒yla k├╝resel YZ pazar─▒, ├╝lkelerin YZ stratejileri, stratejik ├Âncelik alanlar─▒ kapsam─▒nda k├╝resel geli┼čmeler ve e─čilimler hakk─▒nda bilgiler verilmi┼čtir.

Bu b├Âl├╝mden dikkat ├žeken bilgilerden baz─▒lar─▒:

­čôîGe├žti─čimiz y─▒l yakla┼č─▒k 50,1 milyar ABD dolar─▒ oldu─ču tahmin edilen k├╝resel pazar b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝n, 2024 y─▒l─▒na kadar %20,1ÔÇÖlik y─▒ll─▒k b├╝y├╝me oran─▒yla 110 milyar ABD dolar─▒n─▒ a┼čmas─▒ beklenmektedir.

­čôî YZ alan─▒n─▒n, 2030 y─▒l─▒na kadar k├╝resel ekonomiye 13ÔÇô15,7 trilyon ABD dolar─▒ katk─▒ yaparak %13- 14 aras─▒nda b├╝y├╝me sa─člamas─▒ beklenmektedir.

­čôî YZ kaynakl─▒ k├╝resel ekonomi b├╝y├╝mesinde en b├╝y├╝k pay─▒n %15 ile t├╝ketim ├╝r├╝nleri, konaklama ve g─▒da hizmetleri alan─▒nda olmas─▒ beklenmektedir. ─░kinci s─▒rada yer alan ÔÇťteknoloji, medya ve ileti┼čimÔÇŁ sekt├Âr├╝n├╝n %12,5ÔÇÖlik etkisi olaca─č─▒ ├Âng├Âr├╝lmektedir.

­čôîYZÔÇÖye ili┼čkin ulusal politika ve strateji belgeleri 2016 y─▒l─▒ndan itibaren yay─▒mlanmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r ve g├╝n├╝m├╝z itibar─▒yla 60ÔÇÖtan fazla ├╝lkenin YZ stratejisini yay─▒mlad─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir.

­čôîYZ ekosisteminde yer alan t├╝m payda┼člar aras─▒nda i┼č birli─čine vurgu yap─▒lmas─▒ t├╝m strateji belgelerinin ├Ânemli ortak ├Âzelli─čidir.

­čôîD├╝nyada YZ alan─▒nda bir doktora program─▒ndan mezun olanlar─▒n 2004 y─▒l─▒nda sadece %20ÔÇÖsi sanayide istihdam edilirken 2018 y─▒l─▒nda bu oran %60ÔÇÖ─▒n ├╝st├╝ne ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

­čôîYZ alan─▒nda yap─▒lan yay─▒nlar─▒n b├Âlgesel da─č─▒l─▒m─▒na bak─▒ld─▒─č─▒nda ise en fazla yay─▒n─▒n Avrupa ├╝lkeleri taraf─▒ndan ├ž─▒kar─▒ld─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir.

­čôîBilimsel ├╝retkenlik ve verimlilik i├žin kullan─▒lan H endeksine bak─▒ld─▒─č─▒nda ABD lider konumundad─▒r. Ayn─▒ zamanda, at─▒fta k├╝resel ortalaman─▒n %40 ├╝zerindedir.

­čôîMeslek k├╝mesi i├žin gerekli beceri setleri incelendi─činde ise en ├žok ihtiya├ž duyulacak beceri setinin yakla┼č─▒k %45 ile ÔÇťileri teknolojiÔÇŁ bilgisi olaca─č─▒ de─čerlendirilmektedir.

­čôîSon 5 y─▒lda, geli┼čmi┼č ve geli┼čmekte olan ├╝lkeler aras─▒nda farkl─▒l─▒klar olmakla birlikte YZ uzman─▒, veri bilimci, b├╝y├╝k veri mimar─▒ ve yaz─▒l─▒m robotu m├╝hendisi k├╝resel ├Âl├žekte talebi en h─▒zl─▒ b├╝y├╝yen mesleklerin ilk s─▒ralar─▒nda yer almaktad─▒r.

­čôî2014ÔÇô2019 y─▒llar─▒ aras─▒nda YZ giri┼čimlerine yap─▒lan yat─▒r─▒m y─▒ll─▒k ortalama %48 oran─▒nda art─▒┼č g├Âstermi┼čtir.

­čôîABD ve ├çinÔÇÖdeki YZ giri┼čimlerinin toplam─▒ d├╝nyadaki YZ giri┼čimlerinin %60ÔÇÖ─▒n─▒ olu┼čturmaktad─▒r.

­čôî G├╝n├╝m├╝zde 55 ZB d├╝zeyinde olan k├╝resel veri hacminin 2024 y─▒l─▒nda k├╝m├╝latif olarak 143 ZB d├╝zeyine ula┼čmas─▒ beklenmektedir.

­čôîUluslararas─▒ d├╝zeyde, g├╝venilir YZ konusunda standartla┼čma s├╝reci de ba┼člam─▒┼čt─▒r. ISO b├╝nyesinde ├žal─▒┼čmalar y├╝r├╝t├╝lmektedir ve 2020 y─▒l─▒nda g├╝venilir YZ i├žin ISO/IEC TR 24028:2020 standard─▒ yay─▒mlanm─▒┼čt─▒r.

­čôîYZ odakl─▒ giri┼čimler ve kurulu┼člar aras─▒nda uluslararas─▒ i┼č birliklerinin kolayla┼čt─▒r─▒lmas─▒ ve farkl─▒ co─črafyadaki uzmanlar aras─▒nda bilgi al─▒┼čveri┼činin sa─članmas─▒ amac─▒yla ÔÇťOECD Yapay Zek├ó Uzmanlar─▒ A─č─▒ (OECD ONE AI)ÔÇŁ olu┼čturulmu┼čtur.

­čö« T├╝rkiye’de Mevcut Durum

UYZSÔÇÖnin bu b├Âl├╝m├╝nde, bir yandan ├╝lkemizin YZ ile ilgili k├╝resel endekslerdeki g├Âr├╝n├╝m├╝ incelenirken di─čer bir taraftan, belirlenen stratejik ├Âncelik alanlar─▒ ├žer├ževesinde mevcut durum analizi de yap─▒lm─▒┼čt─▒r.

├ťlkelerin kamu hizmetlerinde YZÔÇÖyi kullanmak i├žin haz─▒rl─▒kl─▒ olma durumu ├Âl├ž├╝ld├╝─č├╝ Kamu Y├Ânetimi YZ Haz─▒r Olma Endeksi 2020 RaporuÔÇÖnda, ├╝lkemiz 172 ├╝lke i├žerisinde 67ÔÇÖnci s─▒rada yer alm─▒┼čt─▒r. ÔÇťSorumlu YZÔÇŁ alt-endeksinde ise ├╝lkemiz; 34 ├╝lke i├žerisinde 31ÔÇÖinci olmu┼čtur.

7 alt g├Âstergeden olu┼čan bir analiz ile belirlenen 2019 K├╝resel YZ Endeksi incelendi─činde ├╝lkemizin 54 ├╝lke i├žerisinde 41ÔÇÖinci s─▒rada yer ald─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir.

┼×ekil 3.K├╝resel YZ Endeksi 2019ÔÇÖda T├╝rkiyeÔÇÖnin G├Âr├╝n├╝m├╝

­čö ├ťlkemizdeki YZ ├╝st politikas─▒, mevzuat ve kurumlar kapsam─▒ndaki geli┼čmelerden baz─▒lar─▒:

  • 11. Kalk─▒nma Plan─▒ÔÇÖnda nesnelerin interneti, art─▒r─▒lm─▒┼č ger├žeklik, b├╝y├╝k veri ve sens├Âr teknolojileri gibi belirlenen kritik teknoloji alanlar─▒ aras─▒nda say─▒lm─▒┼čt─▒r. ─░┼č g├╝c├╝n├╝n bu teknolojilerle etkin bi├žimde ├žal─▒┼čabilecek ┼čekilde d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesi ve kamu hizmetlerinin geli┼čtirilmesinde bu teknolojilerden yararlan─▒lmas─▒na y├Ânelik politika ve tedbirlere yer verilmi┼čtir.
  • BTYPK b├╝nyesinde, ÔÇťYapay Zek├ó Teknoloji Yol Haritas─▒ÔÇŁ haz─▒rlanmaktad─▒r.
  • ├çe┼čitli ulusal politika belgelerinde ├Âncelikli teknoloji alan─▒ olarak belirlenen YZÔÇÖye y├Ânelik uzun d├Ânemli bir yol haritas─▒ olu┼čturmak amac─▒yla ÔÇťUlusal Yapay Zek├ó StratejisiÔÇŁnin haz─▒rlanmas─▒ g├Ârevi CBDDO ve STBÔÇÖye verilmi┼čtir.
  • 2023 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi, 2023 E─čitim Vizyonu, 2020ÔÇô2023 Ulusal Siber G├╝venlik Stratejisi ve Eylem Plan─▒, 2020ÔÇô2023 Ak─▒ll─▒ ┼×ehirler Stratejisi ve Eylem Plan─▒ ve 2020ÔÇô2023 Ulusal Ak─▒ll─▒ Ula┼č─▒m Sistemleri (AUS) Stratejisi Belgesi ve Eylem Plan─▒ÔÇÖnda YZ teknolojilerinin geli┼čtirilmesi ve uygulanmas─▒yla ili┼čkili ├že┼čitli hususlara yer verilmi┼čtir.

­čöÂYZ alan─▒nda ulusal ├žer├ževede kurumsal yap─▒lanmalardan baz─▒lar─▒ ise:

  • CBDDO B├╝y├╝k Veri ve Yapay Zek├ó Uygulamalar─▒ Dairesi Ba┼čkanl─▒─č─▒
  • Sanayi ve Teknoloji Bakanl─▒─č─▒ Mill├« Teknoloji Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝
  • T├ťB─░TAK Yapay Zek├ó Enstit├╝s├╝
  • Adalet Bakanl─▒─č─▒ b├╝nyesinde Bilgi ─░┼člem Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ alt─▒nda, ÔÇťB├╝y├╝k Veri ve Yapay Zek├ó Uygulamalar─▒ ┼×ube M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇŁ
  • Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒ b├╝nyesinde Sa─čl─▒k Bilgi Sistemleri Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝, Ulusal Projeler Y├Ânetim Koordinat├Ârl├╝─č├╝ alt─▒nda ÔÇťYapay Zek├ó ve Giyilebilir Teknolojiler BirimiÔÇŁ
  • Mill├« Savunma Bakanl─▒─č─▒ b├╝nyesinde Muhabere ve Bilgi Sistem Dairesi Ba┼čkanl─▒─č─▒ alt─▒nda, ÔÇťS├╝re├ž Y├Ânetimi ve Yapay Zek├ó Uygulamalar─▒ ┼×ube M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇŁ
  • Gaziantep B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi b├╝nyesinde ÔÇťYapay Zek├ó E─čitim ve Ara┼čt─▒rma ┼×ube M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇŁ
  • T├╝rkiye Sa─čl─▒k Enstit├╝leri Ba┼čkanl─▒─č─▒ b├╝nyesinde kurulan ÔÇťT├╝rkiye Sa─čl─▒k Veri Ara┼čt─▒rmalar─▒ ve Yapay Zek├ó Uygulamalar─▒ Enstit├╝s├╝ÔÇŁ

­čöÂYZ uzmanlar─▒ ve alanda istihdam ├žer├ževesinde ├╝lkemizde at─▒lan ├Ânemli ad─▒mlardan baz─▒lar─▒:

  • Y├╝ksek├Â─čretim Kurulu (Y├ľK) Doktora Projesi kapsam─▒nda, YZ ├Âncelikli alanlar i├žerisinde belirlenmi┼čtir. Bu kapsamda YZ alan─▒nda ara┼čt─▒rma g├Ârevlisi ve ├Â─čretim ├╝yesi istihdam─▒ daha da artacakt─▒r.
  • Hazine ve Maliye Bakanl─▒─č─▒ koordinasyonunda ba┼člat─▒lan ÔÇť1 Milyon ─░stihdamÔÇŁ projesi ile YZ alan─▒ d├óhil, ├╝cretsiz ├ževrim i├ži e─čitim imk├ónlar─▒ sunulmakta ve i┼čverenlere a├ž─▒k ├Âz ge├žmi┼č havuzu olu┼čturulmaktad─▒r.
  • 2023 Sanayi ve Teknoloji StratejisiÔÇÖnde 500 bin yaz─▒l─▒m geli┼čtirici yeti┼čtirmek ├╝zere, bu yeteneklerin ba┼čar─▒s─▒n─▒ d├╝nya seviyesine ula┼čt─▒rmak ve ├╝lkemizden uluslararas─▒ iddias─▒ olan yaz─▒l─▒m tabanl─▒ ├╝r├╝nler ├ž─▒karmak amac─▒yla ÔÇťT├╝rkiye A├ž─▒k Kaynak PlatformuÔÇŁ kurulmu┼čtur.
  • Be┼čer├« sermaye boyutunda belirlenmi┼č hedeflerin ger├žekle┼čtirilmesine katk─▒ sa─člamak ├╝zere, STB uhdesinde Mill├« Teknoloji Akademisi kurulmaktad─▒r.
  • Akademi, YZ teknolojisinin ├Ân plana ├ž─▒kt─▒─č─▒ kullan─▒m alanlar─▒nda ├Âzel uzmanl─▒k tan─▒mlar─▒n─▒n yap─▒laca─č─▒ ve nitelikli insan kayna─č─▒n─▒n yeti┼čtirilmesi amac─▒n─▒ g├╝den programlar y├╝r├╝tecektir.
  • T├ť─░KÔÇÖin T├ťB─░TAK B3Lab i┼č birli─či ile deneysel olarak y├╝r├╝tt├╝─č├╝ ve ├ževrim i├ži i┼č ilanlar─▒n─▒n b├╝y├╝k veri y├Ântemleriyle analiz edilmesini ama├žlayan bir projeyle YZ yetkinlik ihtiya├žlar─▒ ba─člam─▒nda istihdam arz ve talebini daha iyi anlamaya y├Ânelik analizler yap─▒lmas─▒ hedeflenmektedir.
  • T├╝rkiye ─░┼č Kurumunun sorumlulu─čunda ÔÇťMesleki Beceri Envanterinin ├ç─▒kar─▒lmas─▒ ve E┼čle┼čtirme Hizmetlerinin Beceri Temelinde Geli┼čtirilmesi ProjesiÔÇŁ ile ├╝lkemizin genel beceri ve nitelik haritalar─▒n─▒n g├╝ncel mesleki da─č─▒l─▒m─▒n─▒n olu┼čturulmas─▒ hedeflenmektedir.
  • ├ťlkemizde 4 ├╝niversitemizde YZ alan─▒nda lisans program─▒ a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. Ayr─▒ca YZ ├Âzelinde 14 y├╝ksek lisans ve 1 doktora program─▒ ile b├╝y├╝k veri, robotik ve ak─▒ll─▒ sistemlere y├Ânelik 24 y├╝ksek lisans ve 5 doktora program─▒ a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. H├ólihaz─▒rda YZ odakl─▒ 13; b├╝y├╝k veri, robotik ve ak─▒ll─▒ sistemlere y├Ânelik 20 merkez kurulmu┼čtur.
┼×ekil 4. YZ Alan─▒ndaki Yay─▒n Kalitesinin D├╝nya ve T├╝rkiye Oranlar─▒, 2009ÔÇô2018
  • YZ alan─▒nda ├žal─▒┼čmalar y├╝r├╝ten 1.218 akademisyen mevcuttur.
  • T├╝rkiye YZ alan─▒ndaki yay─▒n say─▒s─▒na g├Âre d├╝nya s─▒ralamas─▒nda 16ÔÇÖnc─▒ s─▒radad─▒r.

ÔÜá´ŞĆT├╝m bu listelenen ve belgede ├žok daha fazlas─▒ bulunan sevindirici ad─▒m─▒n yan─▒ s─▒ra ├Ânemle alt─▒ ├žizilen gereklilikler de belgede ┼ču ┼čekilde ├Âzetlenmi┼čtir:

YZ konusunda alan uzmanlar─▒n─▒n yeti┼čtirilmesi ve istihdam─▒n art─▒r─▒lmas─▒ ile bu konularda politika ├╝retme kapasitesinin iyile┼čtirilmesi amac─▒yla ├Âncelikle bu alana y├Ânelik mesleki tan─▒mlamalar─▒n ve yeterliliklerin belirlenmesi ve alanda ├žal─▒┼čan uzman ve ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒ kapsayan bir envanter olu┼čturulmas─▒ gereklidir. Ayr─▒ca, alana y├Ânelik lisans├╝st├╝ programlar─▒n a├ž─▒lmas─▒, bu programlarda e─čitim verebilecek akademisyenlerin yeti┼čtirilmesi ve ├Â─črencilerin bu programlara kat─▒lmaya ├Âzendirilmesi de ├Ânem arz eden hususlardand─▒r. Di─čer taraftan yetenekli gen├žlerin y├╝ksek├Â─čretim ├Âncesinde YZ alan─▒nda uzmanla┼čmak i├žin temel yetkinliklerle donat─▒lmas─▒ da di─čer bir ihtiya├žt─▒r. Bu ├žer├ževede, konu odakl─▒ yeni nesil e─čitim olanaklar─▒n─▒n art─▒r─▒lmas─▒ gerekmektedir.

­čöÂAra┼čt─▒rma, Giri┼čimcilik ve Yenilik├žilik y├Ân├╝yle ├╝lkemizdeki geli┼čmelerden baz─▒lar─▒ :

  • T├ťB─░TAK, son 10 y─▒l i├žerisinde y├╝r├╝tt├╝─č├╝ yakla┼č─▒k 1.715 AR-GE ve yenilik projesine 1,7 milyar TL (2020 fiyatlar─▒yla) finansman sa─člam─▒┼čt─▒r.
┼×ekil 5. T├ťB─░TAK YZ Destek Tutarlar─▒n─▒n Da─č─▒l─▒m─▒, 2009ÔÇô2019
  • T├ťB─░TAK deste─či alan ├Âzel sekt├Âr kurulu┼člar─▒n─▒n YZ AR-GE projelerinin ├žift kelime frekans analizi sonu├žlar─▒na g├Âre, desteklenen projelerin ├žo─čunun karar destek sistemi, g├Âr├╝nt├╝ i┼čleme ve b├╝y├╝k veri alanlar─▒nda oldu─ču g├Âr├╝lmektedir. Bu alanlar─▒; derin ├Â─črenme, g├Âr├╝nt├╝ i┼čleme, do─čal dil i┼čleme, yapay g├Ârme, yapay ├Â─črenme, yapay sinir a─člar─▒, sanal ger├žeklik, y├╝z tan─▒ma gibi YZ teknolojileri takip etmektedir.
┼×ekil 6. YZ Alan─▒nda ├ľzel Sekt├Âre Sa─članan T├ťB─░TAK AR-GE Proje Desteklerinin ├çift Kelime Frekans Analizi, 2007-Mart 2020
  • TGB firmalar─▒ ile AR-GE merkezi olan firmalar─▒n %56ÔÇÖs─▒ YZ alan─▒nda ├žal─▒┼čan yetkin personele sahipken, %30ÔÇÖunda da YZ alan─▒nda y├╝ksek lisans ya da doktora tezi yazm─▒┼č uzman bulunmaktad─▒r. Ayr─▒ca firmalar─▒n %35ÔÇÖi, YZ alan─▒nda kullanabilecekleri veriye sahip ya da ula┼čabilir olduklar─▒n─▒ belirtmektedir.
  • YZ ├žal─▒┼čmalar─▒nda bulunan TGBÔÇÖlerin ve/veya AR-GE merkezi olan firmalar─▒n %45ÔÇÖi YZ ├žal─▒┼čmalar─▒ i├žin T├ťB─░TAK, %7ÔÇÖsi de KOSGEB desteklerinden faydalanmaktayken, %14ÔÇÖ├╝ ise ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ kendi sermayeleriyle finanse etmektedir.
  • T├╝rkiyeÔÇÖde yerle┼čik 205 YZ giri┼čimi oldu─ču belirlenmi┼čtir. Bu giri┼čimlerin %11ÔÇÖi sanal asistan ve %11ÔÇÖi g├Âr├╝nt├╝ i┼čleme giri┼čimidir. Giri┼čimlerin yakla┼č─▒k %50ÔÇÖsi teknoparklarda, %73ÔÇÖ├╝ ise ─░stanbulÔÇÖda bulunmaktad─▒r.
  • STB taraf─▒ndan, bakanl─▒k ve ba─čl─▒/ilgili kurulu┼člar─▒ taraf─▒ndan sa─članan destek ve te┼čviklerin tek pencereden y├Ânetilerek orta-y├╝ksek ve y├╝ksek teknoloji seviyeli sekt├Ârlere yo─čunla┼čt─▒r─▒lmas─▒na y├Ânelik ÔÇťTeknoloji Odakl─▒ Sanayi Hamlesi Program─▒ÔÇŁ ba┼člat─▒lm─▒┼čt─▒r.
  • Savunma Sanayii Ba┼čkanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝len Yenilik├ži Yaz─▒l─▒mlar Yar─▒┼č─▒yor (Y3) program─▒ ile YZ ba┼čta olmak ├╝zere savunma ihtiya├žlar─▒ i├žin kritik olan belirli yaz─▒l─▒m geli┼čtirme alanlar─▒nda yetkinlik havuzunun olu┼čturulmas─▒ ama├žlanmaktad─▒r.
  • Yenilik├ži YZ teknolojilerinin geli┼čtirilmesi ve bunlar─▒n teknoloji haz─▒rl─▒k seviyelerinin y├╝kseltilmesi i├žin ÔÇťT├ťB─░TAK Yapay Zek├ó Enstit├╝s├╝ÔÇŁ kurulmu┼č olup yap─▒land─▒r─▒lmas─▒na y├Ânelik ├žal─▒┼čmalar s├╝rmektedir.

­čö Teknik Altyap─▒, Platformlar ve Veri konular─▒ ile ilgili ├╝lkemizdeki geli┼čmelerden baz─▒lar─▒ :

  • Kamu kurumlar─▒n─▒n t├╝m uygulama, platform ve altyap─▒ katmanlar─▒nda kulland─▒klar─▒ verilere ili┼čkin standart ve tan─▒mlamalar─▒n yer alaca─č─▒ Ulusal Veri S├Âzl├╝─č├╝ÔÇÖn├╝n (UVS) olu┼čturulmas─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒ CBDDO taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝lmektedir.
  • CBDDO taraf─▒ndan ba┼člat─▒lan bir ba┼čka ├žal─▒┼čma da ÔÇťA├ž─▒k Devlet Verisi PortaliÔÇŁ ile kamu kurum ve kurulu┼člar─▒n─▒n ├╝retti─či verilerin; fikr├« m├╝lkiyet haklar─▒n─▒n, mahremiyetin ve ulusal g├╝venli─čin korunmas─▒ ilkeleri ├žer├ževesinde, kamuya a├ž─▒k ┼čekilde payla┼č─▒lmas─▒ sa─članacakt─▒r.
  • Savunma Sanayii Ba┼čkanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan hayata ge├žirilen Veri Etiketleme Platformu (Veri Kovan─▒) ile ├Âncelikle kurum b├╝nyesinde ger├žekle┼čtirilen/ ger├žekle┼čtirilecek projeler i├žin etiketlenmi┼č veri k├╝melerinin elde edilmesi amac─▒yla kullan─▒lacak verilerin etiketlenmesini sa─člayacak bir platform geli┼čtirilmektedir.
  • Kamu Yat─▒r─▒m Programlar─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla; T├ťB─░TAK ULAKB─░M b├╝nyesindeki ÔÇťT├╝rk Ulusal Bilim e-Altyap─▒s─▒ÔÇŁ projesi, ─░T├ť b├╝nyesindeki ÔÇťUlusal Y├╝ksek Ba┼čar─▒ml─▒ Hesaplama MerkeziÔÇŁ projesi, ODT├ť b├╝nyesindeki ÔÇťRobotik Teknolojileri Ara┼čt─▒rma, Geli┼čtirme ve E─čitim MerkeziÔÇŁ projesi, Bo─čazi├ži ├ťniversitesi b├╝nyesindeki ÔÇťRobotik ve Yapay Ak─▒l Laboratuvarlar─▒ÔÇŁ projesi ile Ankara ├ťniversitesi, Gazi ├ťniversitesi ve ODT├ť ortakl─▒─č─▒yla y├╝r├╝t├╝len ÔÇťN├Ârobilim ve N├Âroteknoloji M├╝kemmeliyet MerkeziÔÇŁ projesi hayata ge├žirilmi┼čtir.
  • T├╝rkiye A├ž─▒k Kaynak PlatformuÔÇÖnda y├╝r├╝t├╝lmekte olan bir proje kapsam─▒nda; ara┼čt─▒rmac─▒ ve giri┼čimcilerin ├╝zerinde ├žal─▒┼čabilece─či, uygulamalar─▒n─▒ geli┼čtirebilece─či metin ve ses veri k├╝meleri ve a├ž─▒k kaynak algoritma k├╝t├╝phaneleri haz─▒rlanmaktad─▒r.

­čö Sosyoekonomik Yap─▒da Uyum ve D├╝zenlemeler baz─▒nda ├╝lkemizdeki geli┼čmelerden baz─▒lar─▒:

  • YZ uygulamalar─▒na ili┼čkin hukuki d├╝zenlemelerin, evrensel hukuk sistemine de ├Ârnek olacak ┼čekilde yap─▒lmas─▒ ihtiyac─▒na y├Ânelik, T├╝rkiyeÔÇÖde hukuk ve YZ ili┼čkisine odaklanan Yapay Zek├ó ├ça─č─▒nda Hukuk Raporu, 2019 y─▒l─▒nda yay─▒mlanm─▒┼čt─▒r.
  • ├ťlkemizde sosyoekonomik yap─▒n─▒n YZÔÇÖye uyumunu h─▒zland─▒rmaya y├Ânelik ihtiya├žlar─▒ belirlemek amac─▒yla T├╝rkiye Yapay Zek├ó ─░nisiyatifi taraf─▒ndan 2017 y─▒l─▒nda bir ├žal─▒┼čtay ger├žekle┼čtirilmi┼čtir.
  • T├╝rkiye Bili┼čim Vakf─▒ Ba┼člang─▒├ž Noktas─▒ Platformu taraf─▒ndan 2019 y─▒l─▒nda ÔÇťYapay Zek├ó Uygulamalar─▒nda ├ľn Yarg─▒ ├çal─▒┼čtay─▒ÔÇŁ ger├žekle┼čtirilmi┼čtir.
  • Ulusal Veri Y├Âneti┼čimi ve Mahremiyeti ├çal─▒┼čma Grubu olu┼čturulmas─▒ y├Ân├╝nde ├žal─▒┼čmalar CBDDO taraf─▒ndan ba┼člat─▒lm─▒┼čt─▒r.

­čöÂYZ alan─▒nda sa─članan Uluslararas─▒ ─░┼č BirlikleriÔÇÖnden baz─▒lar─▒:

  • Son 10 y─▒lda YZ alan─▒nda uluslararas─▒ i┼č birli─čiyle yap─▒lan 75 proje, YZ i├žin kamu taraf─▒ndan ayr─▒lan toplam b├╝t├ženin %10,5ÔÇÖine kar┼č─▒l─▒k gelmektedir.
  • 2014ÔÇô2020 d├Ânemini kapsayan AB Ufuk2020 Program─▒ÔÇÖnda ├╝lkemizden 27 projede, 49 tane T├╝rk ortak 14 milyon avro de─čerinde fon alm─▒┼čt─▒r.
  • ULAKB─░MÔÇÖin payda┼č oldu─ču AB destekli GN2, GN3, GN3Plus ve EGI-InSPIRE b├╝y├╝k veri ve y├╝ksek ba┼čar─▒ml─▒ hesaplama projeleri ile T├╝rkiyeÔÇÖde y├╝r├╝t├╝len AR-GE ├žal─▒┼čmalar─▒nda uluslararas─▒ i┼č birli─či sa─članmaktad─▒r.
  • T├╝rkiyeÔÇÖnin 2009ÔÇô2018 y─▒llar─▒ aras─▒nda di─čer ├╝lkelerdeki akademisyenlerle ortak ┼čekilde ├ž─▒kar─▒lan yay─▒nlar ile d├╝nya s─▒ralamas─▒nda 25ÔÇÖinci s─▒rada yer almaktad─▒r.
┼×ekil 7. YZ Alan─▒ndaki Akademik ├çal─▒┼čmalarda Uluslararas─▒ ─░┼č Birli─či ve T├╝rkiyeÔÇÖnin G├Âr├╝n├╝m├╝, 2009ÔÇô2018
  • G20 b├╝nyesinde YZ ve veri y├Âneti┼čimine ili┼čkin hususlar─▒n ele al─▒nd─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmalara ├╝lkemizce d├╝zenli olarak kat─▒l─▒m sa─članmaktad─▒r. Ayr─▒ca OECD ONE AI ├žal─▒┼čma gruplar─▒nda T├╝rkiyeÔÇÖden de uzmanlar ve g├Âzlemciler bulunmaktad─▒r.
  • ├ťlkemiz, 47 ├╝yesi bulunan Avrupa Konseyi Yapay Zek├ó Ge├žici Komitesi (CAHAI) toplant─▒lar─▒na aktif kat─▒l─▒m sa─člamaktad─▒r.

­čö Yap─▒sal ve ─░┼č G├╝c├╝ D├Ân├╝┼č├╝m├╝ bak─▒m─▒ndan ├╝lkemizdeki geli┼čmelerden baz─▒lar─▒:

  • Adalet Bakanl─▒─č─▒ b├╝nyesinde; sesli asistan ile denetimli serbestlik ve icra gibi konu ba┼čl─▒klar─▒nda karar destek sistemleri geli┼čtirme projeleri, ├ža─čr─▒ merkezi ve yard─▒m masas─▒ gibi birimlerde kullan─▒lmas─▒ amac─▒yla ÔÇťChat-botÔÇŁ uygulamas─▒ geli┼čtirilmesi, ÔÇťDaha Zeki UYAPÔÇŁ do─črultusunda ÔÇť─░cra S├╝re├žlerinde B├╝y├╝k Veri ve Yapay Zek├ó Kullan─▒m─▒ÔÇŁ hususlar─▒nda ├žal─▒┼čmalar aktif olarak y├╝r├╝t├╝lmektedir.
  • ├çal─▒┼čma ve Sosyal G├╝venlik Bakanl─▒─č─▒ b├╝nyesinde ├žal─▒┼čmalar─▒ devam eden ─░┼č Sa─čl─▒─č─▒ ve G├╝venli─či Bilgi Y├Ânetim Sistemi kapsam─▒nda; kaza riskinin etkenleri matematiksel olarak modellenerek risk profillerinin ├ž─▒kar─▒lmas─▒, ├žal─▒┼čan, i┼čveren ve i┼č sa─čl─▒─č─▒ g├╝venli─či uzmanlar─▒na y├Ânelik erken uyar─▒ sistemi hizmeti verilmesi ama├žlanmaktad─▒r.
  • ─░├ži┼čleri Bakanl─▒─č─▒ b├╝nyesinde, ger├žek zamanl─▒ olay entegrasyonu ve YZ uygulamalar─▒ndan yararlanarak kolluk kuvvetlerinin yeteneklerini y├╝kseltecek ├žal─▒┼čmalar y├╝r├╝tmektedir. Bunlar─▒n yan─▒ s─▒ra gelecekte meydana gelebilecek olaylar─▒n tespit edilebilmesi, risklerin ├Âng├Âr├╝lebilmesi ad─▒na YZ uygulamalar─▒n─▒n kullan─▒ld─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmalar hayata ge├žirilmektedir.
  • MEB Yenilik ve E─čitim Teknolojileri Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ taraf─▒ndan, ÔÇťD├╝nya Bankas─▒ G├╝venli Okulla┼čma ve Uzaktan E─čitim ProjesiÔÇŁ kapsam─▒nda, 2021 y─▒l─▒nda E─čitim Teknolojileri Kulu├žka ve ─░novasyon Merkezi hayata ge├žirilecektir.
  • Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒ b├╝nyesinde radyolojik g├Âr├╝nt├╝leme tekniklerinde robotik de─čerlendirme kullan─▒m─▒n─▒ test edilmektedir. Teleradyoloji Sistemi kapsam─▒nda, Bilgisayarl─▒ Tomografi g├Âr├╝nt├╝lerinden COVID-19 te┼čhisi yapan bir YZ uygulamas─▒ geli┼čtirilmi┼čtir. Benzer ┼čekilde, beyin g├Âr├╝nt├╝lerine ait radyoloji raporlar─▒na ve hastaya ait MR Dif├╝zyon g├Âr├╝nt├╝lerine de bak─▒larak haz─▒rlanan veri k├╝mesi ile ─░nme (Var/Yok) ve ─░nme Tipi (T─▒kay─▒c─▒/Kanay─▒c─▒) Tespiti ile Mamografi g├Âr├╝nt├╝lerinde lezyon ve kalsifiye tespitine y├Ânelik YZ ├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒lmaktad─▒r. Ayr─▒ca, bir e-Triyaj platformu olan ÔÇťNeyim Var?ÔÇŁ projesiyle randevu taleplerinin do─čru poliklini─če y├Ânlendirilmesi ama├žlanmaktad─▒r.
  • Tar─▒m ve Orman Bakanl─▒─č─▒, yang─▒n ve s├╝neyle m├╝cadele gibi h─▒zl─▒ karar al─▒nmas─▒ gereken alanlarda g├Âr├╝nt├╝ i┼člemeye dayal─▒ YZ uygulamalar─▒n─▒ aktif olarak kullanmaktad─▒r.
  • Ticaret Bakanl─▒─č─▒, AnkaraÔÇÖdaki komuta kontrol merkezinde farkl─▒ kaynaklardan toplad─▒─č─▒ verileri analiz ederek g├╝mr├╝k i┼člemlerini risk analizi odakl─▒ olarak h─▒zland─▒rmak ├╝zere pilot ├žal─▒┼čmalar y├╝r├╝tmektedir. ├çevrim i├ži kullan─▒ma a├ž─▒lan Kolay ─░hracat PlatformuÔÇÖnda YZ destekli ak─▒ll─▒ ihracat robotu ile firmalara ki┼čiselle┼čtirilmi┼č ├Âneriler yap─▒lmaktad─▒r.
  • Savunma Sanayii Ba┼čkanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan, Sosyal Medya Anomali Tespiti, Olay Takibi ve Analizi, Derin ├ľ─črenme B├╝y├╝k Veri Analiz Platformu, Sosyal Medya Analizi Performans Geli┼čtirilmesi, K├╝resel Konumlama Sistemi Ba─č─▒ms─▒z Otonom Seyr├╝sefer Geli┼čtirilmesi, Radar ile Tespit Edilen Su ├ťst├╝ Hedeflerin S─▒n─▒fland─▒r─▒lmas─▒ ve Kimliklendirilmesi, ─░┼čbirlik├ži Robotlar ile Otonom Ke┼čif, G├╝d├╝m ve Seyr├╝sefer, Hareket Tarz─▒ Geli┼čtiren Yapay Zek├ól─▒ Komutan Asistan─▒, Kara Ara├žlar─▒ ─░├žin Yapay Zek├ó Destekli At─▒┼č Kontrol ve Otonom S├╝r├╝┼č, Yaz─▒l─▒m Tan─▒ml─▒ A─člarda Yapay Zek├ó Temelli Zafiyet Tespiti ve Engelleme ve K├╝resel Zafiyet Analizi projeleri y├╝r├╝t├╝lmektedir.
  • Ula┼čt─▒rma ve Altyap─▒ Bakanl─▒─č─▒ K─▒y─▒ Emniyeti Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ taraf─▒ndan; uzun mesafe gemi tan─▒ma ve izleme sistemlerindeki verilerin i┼členmesi suretiyle gemilerin i┼čletme maliyetleri optimize edilmekte ve b├Âylelikle sera gaz─▒ emisyon sal─▒n─▒mlar─▒n─▒n d├╝┼č├╝r├╝lmesi sa─članmaktad─▒r.
  • CBDDO B├╝y├╝k Veri ve Yapay Zek├ó Uygulamalar─▒ Dairesi Ba┼čkanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝len ÔÇťYapay Zek├ó ile COVID-19 TespitiÔÇŁ projesi kapsam─▒nda, geli┼čtirilen YZ modellerinin X-Ray ve Bilgisayarl─▒ Tomografi g├Âr├╝nt├╝leri ├╝zerinde yapm─▒┼č oldu─ču tahminler ve bu tahminlerin yap─▒l─▒┼č gerek├želeri ┼čeffaf olarak ilgili doktorlara sunulabilmektedir. Ayr─▒ca, Gazi ├ťniversitesi ile ortak ├žal─▒┼čma sonucunda hayata ge├žirilen T├╝rk Beyin Projesi kapsam─▒nda, MR g├Âr├╝nt├╝lerinden anomalilerin tespit ve te┼čhisini kolayla┼čt─▒racak bir karar destek sistemi geli┼čtirilmektedir.

Strateji belgesinin bu b├Âl├╝m├╝nde YZ odakl─▒ mevcut stratejilerin belirlenmesi kadar gelecek d├Ânemlerde y├╝r├╝t├╝lecek proje ve uygulamalar taraf─▒ndan benimsenen ve benimsenmesi gereken YZ de─čer ve ilkelere yer verilmi┼čtir.

├ťlkemiz; OECD, G20, AB ve UNESCO taraf─▒ndan belirlenen insan odakl─▒ YZ ilkelerinin payda┼č─▒ olup ÔÇťg├╝venilir ve sorumlu YZÔÇŁ de─čer ve ilkelerini benimsemektedir.

­čôÜYZ De─čerleri ve ─░lkeleri

­čÜęUYZSÔÇÖnin haz─▒rlanmas─▒nda esas al─▒nan YZ De─čerleri a┼ča─č─▒da listelenmi┼čtir:

  • ─░nsan Haklar─▒, Demokrasi ve Hukukun ├ťst├╝nl├╝─č├╝ne Sayg─▒
  • ├çevreyi ve Biyolojik Ekosistemi Geli┼čtirmek
  • ├çe┼čitlili─čin ve Kapsay─▒c─▒l─▒─č─▒n Sa─članmas─▒
  • Bar─▒┼č├ž─▒l, Adil ve Birbirine Ba─čl─▒ Toplumlarda Ya┼čamak

­čÜęUYZSÔÇÖnin haz─▒rlanmas─▒nda esas al─▒nan YZ ─░lkeleri a┼ča─č─▒da listelenmi┼čtir:

  • ├ľl├ž├╝l├╝l├╝k
  • Emniyet ve G├╝venlik
  • Tarafs─▒zl─▒k
  • Mahremiyet
  • ┼×effafl─▒k ve A├ž─▒klanabilirlik
  • Sorumluluk ve Hesap Verebilirlik
  • Veri Egemenli─či
  • ├çok Payda┼čl─▒ Y├Âneti┼čim

­čöÉStratejik ├ľncelikler, Ama├žlar ve Tedbirler

UYZS kurgulan─▒rken yaz─▒n─▒n ba┼č─▒nda belirtilen vizyon ├žer├ževesinde ve a┼ča─č─▒da listelenen stratejik ├Âncelikler esas al─▒nm─▒┼čt─▒r. T├╝m stratejik ├Âncelikler hayata ge├žirilmesi ├Âng├Âr├╝len ├╝st seviye tedbirler ve tedbirlerin uygulanmas─▒yla ger├žekle┼čmesi beklenen hedefleri tan─▒mlamaktad─▒r.

A┼ča─č─▒da stratejik ├Âncelikler ve ilgili stratejik kapsam i├žin belirlenen hedefler listelenmi┼čtir:

1´ŞĆÔâú Yapay Zek├ó Uzmanlar─▒n─▒ Yeti┼čtirmek ve Alanda ─░stihdam─▒ Art─▒rmak

  • YZ alan─▒nda istihdam 50.000 ki┼čiye ├ž─▒kar─▒lacakt─▒r.
  • Kamu kurum ve kurulu┼člar─▒nda YZ uzman─▒ istihdam─▒ 1.000 ki┼čiye ├ž─▒kar─▒lacakt─▒r.
  • YZ alan─▒nda lisans├╝st├╝ d├╝zeyde mezun say─▒s─▒ 10.000 ki┼čiye ├ž─▒kar─▒lacakt─▒r.
  • YZ alan─▒nda ├žal─▒┼čan akademisyen say─▒s─▒ 5.000’e ├ž─▒kar─▒lacakt─▒r.
  • YZ alan─▒nda sosyal ve teknik alanlarda y├╝r├╝t├╝len lisans├╝st├╝ tez say─▒s─▒n─▒n en az 1.000 olmas─▒ sa─članacakt─▒r.

2´ŞĆÔâú Ara┼čt─▒rma, Giri┼čimcilik ve Yenilik├žili─či Desteklemek

  • YZ AR-GE harcamalar─▒n─▒n toplam AR-GE harcamalar─▒na oran─▒n─▒n en az %15 olmas─▒ sa─članacakt─▒r.
  • YZ alan─▒nda giri┼čim say─▒s─▒ 1.000’e ├ž─▒kar─▒lacakt─▒r.
  • Geli┼čtirilen YZ ├ž├Âz├╝mlerinin kamu al─▒mlar─▒nda ├Ânceliklendirilerek ticarile┼čtirilmeleri desteklenecektir.
  • Kamu kurum ve ┼čirketlerinden YZ teknolojileri alan─▒nda faaliyet g├Âsteren en az 5 filiz i┼čletme(spin-off) ├ž─▒kar─▒lacakt─▒r.
  • Do─čal dil i┼čleme alan─▒nda en az 1 k├╝resel giri┼čim ├ž─▒kar─▒lacakt─▒r.
  • G├Âr├╝nt├╝ i┼čleme ba┼čta olmak ├╝zere YZ teknolojisi alan─▒nda en az 10 rekabet ├Âncesi i┼č birli─či projesi ba┼člat─▒lacakt─▒r.

3´ŞĆÔâú Kaliteli Veriye ve Teknik Altyap─▒ya Eri┼čim ─░mk├ónlar─▒n─▒ Geni┼čletmek

  • Ortakla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č y├╝ksek ba┼čar─▒ml─▒ hesaplama altyap─▒lar─▒na eri┼čim sa─člayan kamu kurumu ve i┼čletme say─▒s─▒n─▒n en az 200 olmas─▒ sa─članacakt─▒r.
  • Kamu Veri Alan─▒ÔÇÖna en az 50 kurum d├óhil edilecektir.
  • Veri payla┼č─▒m─▒na y├Ânelik en az 10 sekt├Ârel bulut platformu kurulacakt─▒r.
  • T├╝rkiye A├ž─▒k Kaynak Platformu kapsam─▒nda tekil YZ proje geli┼čtirici say─▒s─▒ en az 1.000ÔÇÖe ├ž─▒kar─▒lacakt─▒r.
  • A├ž─▒k Veri Portali ├╝zerinden en az 1.000 a├ž─▒k veri k├╝mesi payla┼č─▒lacakt─▒r.

4´ŞĆÔâú Sosyoekonomik Uyumu H─▒zland─▒racak D├╝zenlemeleri Yapmak

  • D├╝zenleme deney alan─▒ndan en az 20 giri┼čimin faydalanmas─▒ sa─članacakt─▒r.
  • YZ alan─▒nda en az 10 sosyo-teknik ara┼čt─▒rma projesi y├╝r├╝t├╝lecektir.
  • YZ alan─▒nda her y─▒l, beyin g├Â├ž├╝ ve tersine beyin g├Â├ž├╝ ara┼čt─▒rmalar─▒ yay─▒mlanacakt─▒r.
  • YZ alan─▒nda her y─▒l, e─čitim i┼č g├╝c├╝ ara┼čt─▒rmalar─▒ yay─▒mlanacakt─▒r.
  • Tan─▒t─▒m ve bilgilendirme ama├žl─▒ farkl─▒ platformlarda payla┼č─▒lan dijital i├žeriklerden her y─▒l 1 milyon ki┼činin faydalanmas─▒ sa─članacakt─▒r.

5´ŞĆÔâú Uluslararas─▒ D├╝zeyde ─░┼č Birliklerini G├╝├žlendirmek

  • YZ alan─▒nda en az 100 s─▒n─▒r ├Âtesi ├ža─čr─▒l─▒ projeye kat─▒l─▒m sa─članacakt─▒r.
  • G├╝venilir ve Sorumlu YZ alan─▒nda en az 2 T├╝rkiye odakl─▒ uluslararas─▒ rapor ├žal─▒┼čmas─▒n─▒n y├╝r├╝t├╝lmesi sa─članacakt─▒r.
  • YZ alan─▒nda en az 10 uluslararas─▒ yar─▒┼čma ve proje ├ža─čr─▒s─▒ a├ž─▒lacakt─▒r.

6´ŞĆÔâú Yap─▒sal ve ─░┼č G├╝c├╝ D├Ân├╝┼č├╝m├╝n├╝ H─▒zland─▒rmak

  • Merkez├« ve yerel y├Ânetim kamu kurum ve kurulu┼člar─▒nda YZ alan─▒nda istihdam 1.000 ki┼čiye ├ž─▒kar─▒lacakt─▒r.
  • Kamu YZ EkosistemiÔÇÖnde en az 40 proje geli┼čtirilmesi sa─članacakt─▒r.
  • Sekt├Ârel Birlikte Geli┼čtirme Laboratuvarlar─▒ÔÇÖnda en az 100 proje geli┼čtirilmesi sa─članacakt─▒r.
  • Servis Olarak Kamu YZ Platformu kullan─▒c─▒s─▒ kurum ve kurulu┼č say─▒s─▒n─▒n en az 100 olmas─▒ sa─članacakt─▒r.
  • YZ alan─▒nda en az 20 tematik ve ├Âd├╝ll├╝ yar─▒┼čma d├╝zenlenecektir.
  • YZ olgunluk modeli ve proje y├Ânetim rehberlerinin en az 150 kurum ve kurulu┼čta uygulanmas─▒ sa─članacakt─▒r.
  • Merkez├« ve yerel y├Ânetimlerde en az 50.000 ├žal─▒┼čan─▒n fark─▒ndal─▒k e─čitimini tamamlamas─▒ sa─članacakt─▒r.
  • Ak─▒ll─▒ ┼čehir uygulamalar─▒ kapsam─▒nda en az 250 belediyenin YZ teknolojilerini aktif kullanmas─▒ sa─članacakt─▒r.
  • G├╝venilir YZ Damgas─▒ alan en az 100 YZ uygulamas─▒ ├ž─▒kmas─▒ sa─članacakt─▒r.
  • Yenilik ve Dijital D├Ân├╝┼č├╝m Merkezlerinde y├╝r├╝t├╝len uygulamal─▒ e─čitim ve fark─▒ndal─▒k ├žal─▒┼čmalar─▒ndan en az 350.000 ki┼činin yararlanmas─▒ sa─članacakt─▒r.

­čĹę­čĆ╗ÔÇŹ­čĆź­čĹĘ­čĆ╗ÔÇŹ­čĆźY├Âneti┼čim Mekanizmas─▒

UYZSÔÇÖnin hayata ge├žirilmesi i├žin y├╝r├╝t├╝lecek s├╝recin koordinasyonuna ili┼čkin y├Âneti┼čim mekanizmas─▒ bu b├Âl├╝mde a├ž─▒klanm─▒┼čt─▒r.

StratejiÔÇÖnin ana boyutlar─▒ olan ÔÇťKurumsal YetkinlikÔÇŁ, ÔÇťY├Âneti┼čimÔÇŁ ve ÔÇťStratejik UyumÔÇŁ esas al─▒narak iki katmanl─▒ ve ├ževik bir y├Âneti┼čim mekanizmas─▒ olu┼čturulaca─č─▒ belirtilmi┼čtir.

UYZS iki katmanl─▒ y├Âneti┼čim mekanizmas─▒ a┼ča─č─▒da listelenmi┼čtir ve ┼×ekil8.ÔÇÖde g├Âr├╝len 6 temel unsurdan olu┼čmaktad─▒r. [┼×ekilde kullan─▒lan renk kodlar─▒, ┼×ekil 9. ve ┼×ekil 10.ÔÇÖda ifade edilen y├Âneti┼čim mekanizmas─▒ ile ayn─▒d─▒r.]

┼×ekil 8. Ulusal YZ Stratejisi Y├Âneti┼čim Mekanizmas─▒n─▒n Temel Unsurlar─▒

­čôŹ ÔÇťUlusal YZ Stratejisi Y├Ânlendirme Mekanizmas─▒ÔÇŁ: Stratejik ├Âncelik ve ama├žlara daha etkin ve h─▒zl─▒ ┼čekilde ula┼čabilmesi amac─▒yla gerekli ├╝st seviye koordinasyonu sa─člamak amac─▒yla olu┼čturulmu┼čtur.

┼×ekil 8. Ulusal YZ Stratejisinin Y├Âneti┼čimi i├žin Y├Ânlendirme Mekanizmas─▒

­čôŹ ÔÇťYZ Ekosistemi ─░dari ve Teknik Y├Âneti┼čim Mekanizmas─▒ÔÇŁ: Bakanl─▒klar d├╝zeyinde eylem planlar─▒n─▒n hayata ge├žirilmesi i├žin gerekli idari ve teknik koordinasyon i┼člevlerinin yerine getirilmesi, kullan─▒m senaryolar─▒ do─črultusunda uygulamalar─▒n geli┼čtirilmesi ile kurumsal olgunluk d├╝zeylerinin y├╝kseltilmesi amac─▒yla olu┼čturulmu┼čtur.

┼×ekil 9. YZ Ekosistemi ─░dari ve Teknik Y├Âneti┼čim Mekanizmas─▒

2021/18 say─▒l─▒ Cumhurba┼čkanl─▒─č─▒ Genelgesi 20/08/2021 tarihli ve 31574 say─▒l─▒ Resm├« GazeteÔÇÖde yay─▒mlanarak y├╝r├╝rl├╝─če giren ÔÇťUlusal Yapay Zek├ó Stratejisi 2021ÔÇô2025ÔÇŁ ÔÇśnin tamam metnine buradan ula┼čabilirsiniz.

 Yavuz K├Âme├žo─člu taraf─▒ndan haz─▒rlanan, ÔÇťYapay Zeka StratejisiÔÇŁ anahtar kelimesi i├žeren Twitter payla┼č─▒mlar─▒n─▒n duygu analizi ile incelendi─či blog yaz─▒s─▒na buradan ula┼čabilirsiniz.

─░lk ulusal YZ StratejimizÔÇÖin haz─▒rlanmas─▒nda ne kadar emek yo─čun bir s├╝recin ilerletildi─činde vesileleriyle ┼čahit oldu─čum k─▒ymetli arkada┼člar─▒m Ayy├╝ce K─▒zrak, Ph.D. ve Zumrut MUFTUOGLU Ńâä ba┼čta olmak ├╝zere, eme─či ge├žen herkese te┼čekk├╝rler..

Belirlenen ama├ž ve hedeflere h─▒zla ula┼čmak dile─čiyle..

Keyifli okumalar.. ÔśĽ

Tarih:Genel

─░lk Yorumu Siz Yap─▒n

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir